Ekspert radzi

Pakiet mobilności to reforma prawa w sektorze transportu, dotyczący państw Unii Europejskiej. Wprowadza ona zmiany w trzech grupach przepisów dotyczących transportu w krajach unii

We współczesnym świecie transport ma kluczowe znaczenie w bardzo wielu dziedzinach życia, ze szczególnym uwzględnieniem obszaru produkcji, handlu i usług. Zaobserwować można ciągły wzrost sektora transportu, podyktowany potrzebami społeczeństwa. Z tego też względu europarlamentarzyści od blisko trzech lat pracują nad reformą prawa transportowego na terenie Unii Europejskiej. Tak zwany „Pakiet mobilności” został przegłosowany w pierwszym czytaniu przez Radę UE i już tylko drugie czytanie oraz przyjęcie przez Parlament Europejski dzieli go do wejścia w życie. Wprowadzany zmiany nie są jednak zbyt korzystne dla polskich przedsiębiorców. Niniejsze kompendium wiedzy pozwoli przybliżyć nowe przepisy oraz podpowie jak przygotować się do wejścia w życie zmian.

Pomysł na nowe przepisy

Pomysł nad wprowadzeniem nowego prawa zmieniającego funkcjonowanie międzynarodowego systemu transportu drogowego pojawił się znienacka w 2016 roku i był odpowiedzią na dyskusję o pracy minimalnej i delegowaniu pracowników, opierającej się na haśle „równa płaca za tę samą pracę”. Pierwsze kroki w tym kierunku poczynili Niemcy, wprowadzając ustawę MiLoG, po nich Francja ze swoją Loi Macron, zaś w maju 2017 roku Komisja Europejska wystąpiła do Parlamentu z inicjatywą zmiany przepisów UE w dziedzinie transportu. Pochylono się m.in. kwestią bezpieczeństwa, sprawiedliwością społeczną, zrównoważoną gospodarką  w zestawieniu z opłacalnością oraz potrzebami rynków starego kontynentu. Pakiet mobilności, bo taką przyjęto nazwę, poddawany był licznym dyskusjom, zmianom, poprawkom i aktualizacjom a teraz pozostały jedynie dwa kroki do zakończenia procesu legislacyjnego.

Rozliczanie czasu pracy kierowcy

Czym dokładnie jest pakiet mobilności

Pakiet mobilności to reforma prawa w sektorze transportu, dotyczący państw Unii Europejskiej. Wprowadza ona zmiany w trzech grupach przepisów dotyczących:

  • czasu pracy kierowców zawodowych;
  • delegowania kierowców i kontroli drogowych;
  • warunków wykonywania zawodu przewoźnika i dostępu do międzynarodowego rynku przewozów drogowych.

Od kiedy zaczną obowiązywać nowe przepisy

Na chwilę obecną pakiet został przegłosowany w pierwszym czytaniu przez Radę Europejską do Spraw Ogólnych. Teraz trafi na drugie czytanie, co najprawdopodobniej będzie miało miejsce w lipcu tego roku. Po przyjęciu i podpisaniu przez Parlament nowy akt prawny ukaże się w Dzienniku Urzędowym a zmiany obowiązywać będą stopniowo. Pierwsze, już po 20 dniach od opublikowania.

Jakie zmiany zostaną wprowadzone i w jakim terminie

Każda zmiana przepisów wymaga ich zrozumienia oraz odpowiedniego przygotowania do ich obowiązywania. Niemożliwe jest zrobienie tego z dnia na dzień, dlatego warto zapoznać się wcześniej z modyfikacjami, które niebawem mają nastąpić.

 

Najwcześniej, bo w ciągu 20 dni po opublikowaniu dyrektywy, wejdą w życie zmiany określające czas prowadzenia pojazdów, przerw oraz odpoczynku a mianowicie:

  • zaostrzone zostaną reguły dotyczące odbierania skróconych odpoczynków tygodniowych- kierowca będzie mógł zrobić dwa skrócone tygodniowe okresy odpoczynku pod rząd, czyli 2x24h pod warunkiem, że w każdych czterech tygodniach zrobi co najmniej dwa odpoczynki tygodniowe regularne i dwa skrócone; po wykonaniu dwóch skróconych odpoczynków tygodniowych pod rząd, kolejny będzie odpoczynkiem tygodniowym regularnym wraz z rekompensatą;
  • wprowadzony zostanie obowiązkowy powrót do bazy lub miejsca zamieszkania na co najmniej 45 godzin, co trzy lub maksymalnie co cztery tygodnie a powrót będzie musiał być udokumentowany;
  • obowiązywał będzie zakaz odbierania odpoczynku tygodniowego w kabinie, gdzie każdy odpoczynek ponad 45 godzin będzie musiał być spędzony poza kabiną i w miejscu z odpowiednim zapleczem sanitarnym;
  • będzie możliwość przedłużenia jazdy dziennej i tygodniowej z uwagi na wyjątkowe sytuacje (objazd, zator, nieprzewidziane wydarzenia) maksymalnie o dwie godziny przy powrocie na bazę lb do domu na odpoczynek tygodniowy pod warunkiem, że wykonana zostanie 30-minutowa przerwa przed dodatkowym czasem prowadzenia pojazdu i rekompensata tego czasu z innym dowolnym odpoczynkiem w przeciągu trzech tygodni.

Kolejne przepisy zaczną obowiązywać po czasie 18 miesięcy od opublikowania a dotyczą one zmian w delegowaniu i dostępu do rynku oraz wprowadzają nowy obowiązek wpisu kraju, do którego wjechał kierowca, a więc:

  • wymagany będzie powrót każdego pojazdu do bazy w kraju, w którym firma ma siedzibę raz na co najmniej osiem tygodni;
  • wprowadzenie dodatkowo czterodniowego okresu przerwy między kabotażami tym samym pojazdem i w tym samym kraju;
  • nowy obowiązek kierowcy polegający na dokonaniu wpisu kraju tuż po przekroczeniu granicy, w pierwszym możliwie bezpiecznym miejscu;
  • dodanie tzw. ratingu przedsiębiorstwa, który określał będzie m.in. współczynnik występowania naruszeń do rejestru ERRU i KREPTD;
  • wyłączenie z delegowania operacji tranzytowych, przewozów bilateralnych oraz maksymalnie dwóch załadunków lub rozładunków towarzyszących tym przewozom;
  • objęcie delegowaniem przewozów cross-trade i operacji kabotażowych;
  • korzystanie z pełnych układów zbiorowych podczas rozliczania płac minimalnych a także brak możliwości zaliczania ryczałtów oraz diet.

Dodatkowe, ważne wytyczne, które zaczną obowiązywać od końca 2024 roku i później to między innymi:

  • wydłuży się okres kontroli drogowej, która będzie obejmować 56 dni wstecz a nie jak obecnie 28;
  • wymóg instalacji inteligentnych tachografów drugiej generacji w nowych pojazdach;
  • obowiązkowa wymiana tachografów na kolejną generację;
  • konieczność przestrzegania norm czasu jazdy i odpoczynków takich jak obecnie obowiązują kierowców ciężarówek przez właścicieli firm przewozowych z flotą lekką oraz obowiązek instalacji tachografu;
  • obowiązek spełnienia wszystkich wymogów dotyczących przewoźnika drogowego przez przedsiębiorstwa transportowe dysponujące busami, w tym posiadanie licencji oraz zabezpieczenie finansowe na każdy pojazd.

Podsumowanie

Firmy transportowe czeka niebawem istna rewolucja. Będzie to trudny czas zwłaszcza dla małych firm, które najbardziej odczują wzrost kosztów pracowniczych, ograniczenia dostępu do rynku oraz nowe obowiązki, jak chociażby konieczność powrotu do kraju po ośmiu tygodniach trasy. Potrzeba więc dokładnej analizy nowego prawa, gdyż zawsze to, co nieznane, wnosi największe obawy a w przyszłości najlepszym sposobem na „przetrwanie” postanowień pakietu mobilności będzie niedopuszczenie do chaosu komunikacyjnego; dokładne planowanie tras oraz operacji załadunku i rozładunku, z jak najbardziej możliwym wyprzedzeniem a także sprawna komunikacja z kierowcami. Specjaliści przewidują także, że w dalszej perspektywie konieczny będzie rozwój firm transportowych w dziedzinie technologicznej- cyfryzacji i digitalizacji. Oznacza to wykorzystywanie na szeroką skalę wszelkich aplikacji oraz narzędzi telematycznych, przeznaczonych do zarządzania działaniami przewozowymi na wszystkich płaszczyznach. Niewykluczone, że potrzebne będą także zmiany legislacyjne na poziomie krajowym, które pomogą zminimalizować skutki paktu mobilności.